Okul ders programı nasıl hazırlanır? Haftalık ders programı hazırlama rehberi

Bu rehber, okul ders programını ilk kez hazırlayacak ya da her yıl aynı sancıyı çeken müdür yardımcıları için yazıldı: neyi hangi sırayla toplayacağınız, hangi kuralları önceden netleştirmeniz gerektiği, dağıtımı nasıl yapıp kontrol edeceğiniz ve programı e-Okul’a nasıl işleyeceğiniz. Adımlar araçtan bağımsızdır — kâğıt-kalem, Excel ya da bir ders dağıtım programı kullanın, sıra aynıdır; fark, her adımın ne kadar sürdüğünde ve değişiklikte neyin bozulduğunda.

Ders programını kim hazırlar, ne zaman?

Program okul yönetiminin işidir; çoğu okulda bir müdür yardımcısı hazırlar, öğretmenler kurulunda görüşülür, müdür onaylar. Girdi, öğretmenlerin ders dağılımıdır (norm kadro, branş, ek ders): kim hangi şubede haftada kaç saat girecek. Bu netleşmeden program başlamaz. Zamanlama: okul açılmadan bitmeli; en yoğun dönem 20 Ağustos – 15 Eylül. Dönem içinde öğretmen değişince yalnız ilgili dersler yeniden dağıtılır.

1. Veriyi toplayın (bir kez, düzgün)

Programın kalitesi verinin kalitesidir. Başlamadan önce elinizde şunlar olsun:

• Okul ders saatleri: günde kaç ders, hangi saatlerde, teneffüsler kaç dakika; ikili öğretim varsa sabahçı / öğlenci devreler.
• Sınıflar / şubeler ve her şubenin haftalık ders çizelgesi (Talim ve Terbiye Kurulu tablosuna göre hangi dersten kaç saat).
• Öğretmenler ve ders dağılımları: her şube-derse bir öğretmen.
• Derslikler: laboratuvar, atölye, spor salonu, bilişim sınıfı gibi paylaşılan mekânlar ve hangi derslerin oraya bağlı olduğu.
• Birlikte okutulan dersler: seçmeli gruplar, din kültürü/ahlak bilgisi muafiyeti gibi ortak dersler.
• Öğretmen istekleri ve zorunlulukları: başka okulda görev, sağlık, ders dışı görevler; boş gün istekleri (öncelik sırasıyla).

Bir programa giriyorsanız listeleri Excel’den içe aktarmak günü saate indirir; Avcı Dersmatik’te öğretmen, sınıf, ders ve derslik listeleri aynı biçimde içe ve dışa aktarılır.

2. Kuralları netleştirin

Avcı Dersmatik — Çözücü Ayarları / Yasak ve tercih saatleri

Dağıtıma başlamadan kararlaştırın, sonra değil. Kuralları yazılı hâle getirmek öğretmen tartışmalarını da azaltır: “bana neden bu saatler?” sorusunun cevabı kayırma değil, kural olur.

• Okul geneli: tören ve kurul saatleri, öğle arası, öğretmen için günlük en fazla ders, iki ders arası en fazla boşluk, haftada en az/en fazla gün.
• Öğretmene özel: boş gün, sabah gelemeyen, başka okulda olduğu saatler, günlük sınırı farklı olanlar.
• Derse özel: haftalık dağılım (5 saatlik ders 2+2+1 mi, 2+1+1+1 mi), blok bölünmez saatler, aynı dersin farklı günlere dağılması, laboratuvara bağlı dersler.
• Sınıfa özel: staj günü, beden eğitimi için spor salonu günü, ilkokulda sınıf öğretmeninin gün bütünlüğü.

3. Haftalık ders dağıtımını yapın (ders programı oluşturma)

Elle: önce en kısıtlı olanları yerleştirin — az günü olan öğretmenler, paylaşılan derslikler, birlikte okutulan gruplar, blok dersler; sonra kalanları. Her yerleşimde üç şeyi kontrol edin: öğretmen o saatte başka sınıfta mı, sınıf o saatte başka derste mi, derslik dolu mu. Kalem yerine sürüklenebilir kâğıtlar ya da Excel’de koşullu biçimlendirme işi kolaylaştırır ama çakışmayı yine siz yakalarsınız.

Programla: veriler ve kurallar girildikten sonra Çöz’e basarsınız. Program önce ön kontrol yapar (bir öğretmenin haftalık yükü günlük sınırına sığmıyorsa, bir sınıfın saati okul saatinden fazlaysa söyler), sonra yerleştirir. Yerleşmeyen ders kalırsa nedeniyle listeler; ilgili kuralı gevşetip yalnız o dersleri yeniden dağıtırsınız. Beğendiğiniz yerleşimi kilitler, kalanı yeniden dağıtırsınız.

4. Kontrol listesi (yayınlamadan önce)

• Her şubenin haftalık ders saati toplamı çizelgeye eşit mi? Eksik/fazla ders var mı?
• Öğretmen, sınıf ve derslik çakışması sıfır mı?
• Blok dersler bölünmedi mi; iki saatlik dersler öğle arasına denk gelmedi mi?
• Öğretmenlerin gün içi boşlukları (pencereler) kabul edilebilir mi? Kimse günde 8 saat almadı mı?
• Tören/kurul saatleri boş mu? Staj günleri doğru mu?
• Paylaşılan derslikler (laboratuvar, spor salonu) aynı saatte iki sınıfa yazılmadı mı?
• Nöbet çizelgesi bu programa göre çıkarıldı mı? (Bkz. nöbet çizelgesi programı.)

5. Duyurun ve e-Okul’a işleyin

Avcı Dersmatik — 9-A haftalık ders programı

Programı üç biçimde dağıtın: sınıf el programı (panoya), öğretmen el programı (öğretmenlere), çarşaf (idare). Sonra e-Okul: Kurum İşlemleri altındaki ders programı ekranında şube şube, gün-saat hücrelerine ders ve öğretmen seçilir. Elinizde şube bazlı temiz bir liste varsa bir şube birkaç dakika sürer.

Sık yapılan hatalar

• Kuralları dağıtımdan sonra hatırlamak:“Ayşe Hoca salı gelemiyordu” — program bitmişken. Önce liste, sonra dağıtım.
• Çakışmayı sona bırakmak: son gün fark edilen bir çakışma birkaç sınıfı birden bozar. Kural olarak engelleyen bir araç kullanın ya da her yerleşimde kontrol edin.
• Öğretmen isteklerini kural değil vaat gibi almak: herkese söz verilirse program çözülmez; istekleri öncelik sırasına koyun ve açıkça kural yapın.
• Yedek almamak: beğenilen bir taslak elle bozulunca geri dönüş yok. Sürümleri saklayın; programda adlandırılmış yedekler bunun için.
• Nöbeti ayrı düşünmek: nöbet ders programının türevidir; program değişince nöbet de değişir.

Excel mi, ders programı hazırlama programı mı?

Küçük okul, az kural, tek kişi: Excel yeter. Çok şube, paylaşılan derslikler, blok dersler, boş gün istekleri ve her yıl aynı üç gün: program kendini ilk sezonda öder. Karar vermenin dürüst yolu denemek — Avcı Dersmatik’i Windows’a kurup ya da kurulum yapmadan tarayıcıdan açıp kendi okulunuzun verisiyle bir dağıtım yapın; ücretsizdir, kredi kartı gerekmez. Ücretsiz seçeneklerin karşılaştırması için ücretsiz ders dağıtım programı sayfasına bakın.