Öğretmen nöbet çizelgesi hazırlama: nöbeti ders programından, adil ve otomatik çıkarın

Nöbet çizelgesi, öğretmenlerin hangi gün, okulun hangi bölgesinde (kat, bahçe, kantin, giriş) ve hangi zaman diliminde nöbet tutacağını gösteren tablodur. Çoğu okulda hâlâ Excel’de ya da elle hazırlanır; her ay yeniden yazılır, öğretmenlerin ders programıyla çakışır, sayılar eşit çıkmaz, birileri haklı olarak “neden yine ben?” der. Bu yazı iki şey anlatır: nöbet çizelgesi hazırlarken hangi kurallar geçerli, ve nöbeti ders programından otomatik çıkaran bir program bu işi nasıl kolaylaştırır.

Nöbet çizelgesi programı nedir?

Nöbet çizelgesi programı, öğretmen listesini, nöbet yerlerini ve kuralları alıp haftalık (ya da aylık) nöbet dağılımını otomatik oluşturan yazılımdır. İyi bir program üç şeyi birden yapmalı: ders programına bakmalı (öğretmen okulda olmadığı gün nöbet tutamaz), adil dağıtmalı (nöbet sayıları ve ağır günler dengeli olmalı) ve elle müdahaleye izin vermeli (bir öğretmeni belli bir güne sabitleyip kalanı yeniden dağıtabilmelisiniz). Ders programını başka bir programda yapıp nöbeti Excel’de tutmak, bu üçünden ilkini baştan kaybettirir: her program değişikliğinde nöbeti elden geçirmeniz gerekir.

Yönetmelikte nöbetle ilgili ne yazıyor?

Öğretmen nöbetinin çerçevesi iki yönetmelikte: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (liseler) ve MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (ilkokul, ortaokul, imam hatip ortaokulu). Çizelgeyi hazırlarken pratikte önemli olan maddeler şunlar (güncel metni her zaman mevzuat.gov.tr’den doğrulayın; yönetmelikler sık değişiyor):

• Nöbet, dersin olduğu güne verilir. Ortaöğretim yönetmeliği nöbet görevinin öğretmenin dersinin en az bulunduğu gün veya günlerdeverilmesini öngörür; ilköğretim yönetmeliğinde bu “en az ders” ifadesi yoktur, ama öğretmenin okulda olmadığı güne nöbet yazılmaz. Bu yüzden nöbet çizelgesi ders programından sonra ve ona bakılarak hazırlanır.
• Süre. Nöbet, ilk dersten önce başlar ve son dersten sonra biter (yönetmelikte belirtilen süre — çoğu okulda 30 dakika; kurul kararıyla kısaltılabilir). İkili öğretimde öğretmen kendi devresinde nöbet tutar.
• Nöbet yerleri ve görevler. Okulun fiziki yapısına göre nöbet bölgeleri belirlenir (katlar, bahçe, kantin, giriş, yemekhane, servis alanı); nöbetçi öğretmen teneffüslerde bölgesini dolaşır, öğrenci güvenliğini sağlar, olayları nöbet defterine yazar.
• Denge. Nöbet görevleri öğretmenler arasında dengeli dağıtılır; aylık dönüşüm (nöbet günü ve/veya yeri değişir) yaygın uygulamadır.

Kimlere nöbet verilmez? (muafiyet)

Yönetmelikler bazı öğretmenlere istekleri dışında nöbet verilmemesini öngörür. Sık karşılaşılan durumlar: belirli hizmet yılını dolduran öğretmenler (kadın ve erkek için farklı eşikler), hamilelik ve doğum sonrası dönem, engelli öğretmenler ve engelli çocuğu olan öğretmenler, sağlık raporu bulunanlar. Okul müdürü ve müdür yardımcıları da nöbetin yürütülmesinden sorumludur, kendi nöbet düzenleri ayrıca planlanır. Muafiyetin istekle aşılabilmesi önemlidir: muaf bir öğretmen isterse nöbet tutabilir. Çizelgeyi hazırlarken bu öğretmenleri listeden silmek yerine satırlarını boş kilitlemek daha temiz olur — böylece hem listede kalırlar hem nöbet almazlar; fikri değişen öğretmen için kilidi açmanız yeter.

Öğretmen nöbet çizelgesi hazırlama: adım adım

1. Ders programını bitirin. Nöbet, ders programının türevidir; program değişirse nöbet de değişir. Önce haftalık ders programını kesinleştirin.
2. Nöbet yerlerini ve gün başına kişi sayısını belirleyin. Örnek: 1. kat 1 kişi, 2. kat 1 kişi, bahçe 2 kişi, kantin 1 kişi. Küçük okulda bahçe ile giriş birleştirilebilir.
3. Zaman dilimlerini tanımlayın. Sabah / öğle arası / öğleden sonra; ikili öğretimde devre bazlı.
4. Muaf ve kısıtlı öğretmenleri işaretleyin.Muafiyet, sağlık raporu, “salı günü başka okulda” gibi durumlar.
5. Dağıtın: her öğretmene okulda olduğu günlerden birinde bir nöbet; her yer her gün dolu; sayılar dengeli. Elle yapıyorsanız önce zorunlu olanları (az günü olanları) yerleştirin, sonra kalanları.
6. Kontrol edin: boş kalan yer var mı, biri iki nöbet alırken biri sıfır mı, kimse boş gününe yazılmış mı, muaflar dışarıda mı?
7. Duyurun ve arşivleyin: yazdırıp öğretmenler odasına asın, PDF’ini gönderin; aylık dönüşümde bir sonraki ay için gün/yer değiştirin.

Excel şablonu neden yetmiyor?

Excel şablonu küçük bir okulda işi görür; sorun, kurallar çoğalınca ve program değişince başlar. Şablon ders programını bilmez: bir öğretmenin çarşamba günü dersi kalktığında nöbeti hâlâ çarşambada durur. Sayıları elle sayarsınız; “bu ay kimin nöbeti fazla oldu” sorusu tartışma çıkarır. Aylık dönüşümde tabloyu baştan kurarsınız. Program ise nöbeti ders programından üretir: veri tek yerde, kural bir kez tanımlı, dağıtım saniyeler içinde, sonuç kilitlenip elle düzeltilebilir. Ücretsiz nöbet araçları da var; çoğu ders programını görmez ve destekten yoksundur — okulunuzun kuralları basitse yeterli olabilir, değilse zaman kaybettirir. Excel’le başlamak istiyorsanız hazır öğretmen nöbet çizelgesi Excel şablonumuzu ücretsiz indirebilirsiniz.

Avcı Dersmatik’te nöbet çizelgesi nasıl çıkar?

Avcı Dersmatik — 2025-2026 Nöbet Çizelgesi

• Ders programından üretir. Nöbet çizelgesine bir ders programı bağlarsınız; öğretmenin okulda olduğu günler ve gün içi yayılımı oradan gelir. Boş gününe nöbet yazmaz; en yayılmış gününe (ilk dersle son ders arası en uzun olan) öncelik verir.
• Yerler ve kişi sayıları. Nöbet Yerleri sayfasında yerleri tanımlarsınız (BHC = bahçe, GRS = giriş, KNT = kantin gibi kısa adlarla); çizelgede yer başına gün başına kaç kişi gerektiğini belirlersiniz. 0 yazarsanız o yere atama yapmaz.
• Zaman dilimleri. Çizelge Sabah ve Öğlen dilimleriyle gelir; kendi dilimlerinizi ekleyebilirsiniz.
• Otomatik dağıt. Öncelik sırası: her yerin her gün dolması → nöbet sayılarının dengeli olması (kimse sıfırken başkasına iki yazılmaz) → günün yükünün düzleştirilmesi → öğretmenin yayılmış gününe denk gelmesi.
• Kilitle ve elle düzelt.Bir hücreyi kilitlerseniz otomatik dağıtım ona dokunmaz; kilitli-boş hücre “bu güne nöbet yazma” demektir. Kalanını yeniden dağıtırsınız.
• Ders programı değişince yeniden dağıtın; kilitlediğiniz nöbetler yerinde kalır.

Çıktılar: PDF, Excel, öğretmenler odası

Çizelgeyi PDF olarak yazdırır, Excel olarak alırsınız. Öğretmen × gün ızgarası “kim ne zaman nerede” sorusuna, sağdaki yer tablosu “her yer her gün dolu mu” sorusuna cevap verir. Ders programının çarşafıyla birlikte tek pakette dağıtabilir, e-posta ile gönderebilirsiniz. Ders programı tarafı için ders dağıtım programı sayfasına, uygulamayı kurmak için indirme sayfasına bakın.